De tekst ontmantelen: tentoonstelling bij het afscheid van Burcht Pranger, hoogleraar Geschiedenis van het Christendom aan de UvA

    Was Augustinus van Hippo (354-413) een katholieke (of protestantse?) theoloog, Anselmus van Canterbury (1033-1109) de grondlegger van middeleeuwse scholastiek en legde Bernard van Clairvaux (1090-1153) niet de basis voor de katholieke mystiek? De – vaak katholieke – geleerden van de 19^e en 20 eeuw wilden hun geloofsovertuiging graag stevig funderen in de oude kerkelijke en kloosterlijke geschriften. Daarbij maakten ze gretig gebruik van seculiere wetenschappen: tekstwetenschap, mediëvistiek, literatuurtheorie en retorica. Waren ze aanvankelijk geneigd hun interpretatie in te passen in de gangbare theologie, gaandeweg lazen zij de teksten met hernieuwde blik. Zo werd iedere tekst op zijn eigenheid bezien en – ontdaan van eerdere preoccupaties – behouden voor de christelijke traditie.

Met de katholieke interpretaties deelt Burcht Pranger, opvolger van Professor Mönnich, de focus op de tekst. Maar hij gaat verder. De betekenis is vooral aan de literaire vorm en structuur af te lezen. Anders dan voor zijn voorgangers ziet hij de tekst vooral als literair product. Zijn het dan geen godsdienstige teksten? Dat is niet zo te zeggen. Omdat in de middeleeuwen domweg alles in termen van geloof werd geformuleerd, weten we eigenlijk helemaal niet wat geloof en godsdienst is. Daarmee zijn termen als ‘godsdienstig’ of ‘religieus’ niet adequaat om de laatantieke of middeleeuwse periode te omschrijven.

De tentoonstelling gaat nader in op de interpretatiegeschiedenis van deze  drie ‘klassieke’ christelijke auteurs en de visie van Burcht Pranger daarop.

Het bureau als object van wetenschap: nieuw tijdschrift over het dagelijks leven

In  de sleutelroman Het bureau van J.J. Voskuil breekt hoofdpersoon Maarten Koning zich regelmatig het hoofd over de bizarre onderzoeksobjecten van zijn collega’s. Zo kreeg de nageboorte van het paard enige tijd landelijke bekendheid.  Model voor Het Bureau stond het Meertens-instituut , dat zich bezighoudt met de bestudering van alledaagse taal- en cultuurverschijnselen in Nederland, van kantoorleven tot moordliederen. In samenwerking met de Amsterdam University Press heeft het nu een nieuw  tijdschrift gelanceerd: Quotidian: Dutch Journal for the Study of Everyday Life.  Dit tijdschrift is niet alleen Open Access (gratis toegankelijk), maar ook peer-reviewed, op kwaliteit gecontroleerd door vakgenoten. Natuurlijk  is er ook aandacht voor religie in het dagelijks leven in de ruime zin van het woord. In het eerste nummer kun je lezen over de Dutch Mourning Politics: The Theo van Gogh Memorial Space (Irene Stengs) en Between skipping rope and Eid ul-Fitr: Everyday youth culture in 8th (Linda Duits).