Berichten met de tag ‘vroege christendom’
De tekst ontmantelen: tentoonstelling bij het afscheid van Burcht Pranger, hoogleraar Geschiedenis van het Christendom aan de UvA
Was Augustinus van Hippo (354-413) een katholieke (of protestantse?) theoloog, Anselmus van Canterbury (1033-1109) de grondlegger van middeleeuwse scholastiek en legde Bernard van Clairvaux (1090-1153) niet de basis voor de katholieke mystiek? De – vaak katholieke – geleerden van de 19e en 20 eeuw wilden hun geloofsovertuiging graag stevig funderen in de oude kerkelijke en kloosterlijke geschriften. Daarbij maakten ze gretig gebruik van seculiere wetenschappen: tekstwetenschap, mediëvistiek, literatuurtheorie en retorica. Waren ze aanvankelijk geneigd hun interpretatie in te passen in de gangbare theologie, gaandeweg lazen zij de teksten met hernieuwde blik. Zo werd iedere tekst op zijn eigenheid bezien en – ontdaan van eerdere preoccupaties – behouden voor de christelijke traditie.
Met de katholieke interpretaties deelt Burcht Pranger, opvolger van Professor Mönnich, de focus op de tekst. Maar hij gaat verder. De betekenis is vooral aan de literaire vorm en structuur af te lezen. Anders dan voor zijn voorgangers ziet hij de tekst vooral als literair product. Zijn het dan geen godsdienstige teksten? Dat is niet zo te zeggen. Omdat in de middeleeuwen domweg alles in termen van geloof werd geformuleerd, weten we eigenlijk helemaal niet wat geloof en godsdienst is. Daarmee zijn termen als ‘godsdienstig’ of ‘religieus’ niet adequaat om de laatantieke of middeleeuwse periode te omschrijven.
De tentoonstelling gaat nader in op de interpretatiegeschiedenis van deze drie ‘klassieke’ christelijke auteurs en de visie van Burcht Pranger daarop.
Gendering Paulus en Thecla: nieuw boek van Caroline van der Stichele and Todd Penner
Thecla, de aanzienlijke vrouw die er met gevaar voor eigen leven voor koos Paulus letterlijk in zijn voetspoor te volgen, had aan aandacht van mannen geen gebrek. Haar verhaal – als onhistorisch afgedaan – vond echter weinig genade in de ogen van de gevestigde – meestal manlijke - bijbelgeleerden. Daarin kwam pas verandering in de jaren ’80 van de vorige eeuw, toen het feminisme haar intrede deed in de theologie. In Contextualizing gender in early Christian discourse: thinking beyond Thecla geven UvA-docente Caroline van der Stichele and Todd Penner – zonder feministische agenda – een overzichtelijke introductie over het belang van gender bij het bestuderen van teksten uit het vroege Christendom, waaronder de apocriefe sleuteltekst Handelingen van Paulus en Thecla. Geleerd genoeg voor ingewijden, maar ook goed te doen voor starters in de studie.
